آمده ، تنقيه را تجويز كن ! و بعد از تنقيه روغن بادام شيرين يا بادام تلخ ، با آب‌پز ريشه‌ها و شنبليله و زيرهء سياه ( شاه‌زيره ) و همانند آنها را به بيمار بخوران و روغن كرچك و خيسيدهء آلو را نيز به وى بده . علاج ورمهاى گرم اگر علت بيمارى ورم گرم است درصورتىكه درد بسيار شديد نباشد ؛ قبل از هر چيز سردى بخشهاى نامبرده را - كه گرمى را دفع مىكنند - با سركه و گلاب قاطى كن و استعمال نماى ! اما اگر درد بسيار زياد بود ، از سركه دورى كن و روغن گل را به اندازهء مناسب مقام كه سردى بايسته را بدهد ، به كار بر و بدان كه نبايد در استعمال آن افراط كنى . روغن گل را با سركهء زياد به هم بزن و اگر سركه كم هم باشد زيانى ندارد آنگاه قاطى شدهء سركه و روغن گل را بر پيشانى و سر بمال ! آب تاجريزى ، ميخك ، زعفران ، صندل ، فتيله‌هاى خشخاش شاخدار ( ماميثا ) ، گل ارمنى ، عدس پوست‌كنده و همانند آن ، آبى كه قبوضيت‌آورهاى سرد در آن پخته باشد . چيزهاى گرم گيرندهء نيرومند كه در تركيب مزاجى آنها سردى هست - مانند : درخت گز - براى معالجهء چنين حالاتى مفيدند . از داروهاى بسيار سرد مانند دارويى كه از خشخاش و افيون و همانند آنها گرفته مىشود استفاده مكن مگر اينكه درد بسيار شديد باشد و از استعمال آنها ناگزير باشى . بابونه از آن داروها است كه اگر در پاشيدنيها يا در داروهاى قىآور باشد ، قوّت مخدر را از بين مىبرد . ازاين‌رو بابونه در معالجهء بيماريهاى سر بهره‌اى نمىرساند . اما اگر بابونه همراه مادهء قىآور باشد ، شايد در دفع كردن قى كمك بنمايد . جالينوس فرمايد : در علاج قولنج ، زياد به مخدرات نيازمنديم اما در معالجهء سر به اين اندازه نياز به مخدر نداريم . قولنج علتى است كه گاهى بيمار را مىكشد ، اما سردرد اكثرا اين خطر را در بر ندارد . پس اگر مواد سردرد بسيار تند و آزاردهنده بود ، آب ميوه‌هاى نامبرده را اول به كار ببرند و بعدا داروهايى كه مواد تند را مىگدازند و ذكر شدند تجويز كنند و در مرحلهء سوم داروهايى را به كار اندازند كه حد اقل تحليل‌برندگى را دارند مانند آب‌پز كشك « 1 » و آب‌پز ريشهء آس و روغن بابونهء سبز يا تنها يا مخلوط با روغن گل - يعنى بايد شدت و ملايمت و هيأت ماده و شروع بيمارى و مدت بيمارى را برانداز كرد و آنگاه اگر نياز به تقويت روغن بابونه بود ، آن را با روغن گل مخلوط كن ! بعد از اين ، آب‌پز بيخ كرفس و رازيانه و تخم كرفس و رازيانه و آب سپوس و شنبليله و خطمى و شاه اسپرم و بابونهء گاو چشم سفيد تجويز كنند و از روغنها ، روغن شبت و همانند آن را به كار ببرند تا درد بر طرف مىشود و مادهء بيمارى تحليل مىرود .

--> ( 1 ) - كشك خوراكى كه از برغل و دوغ سازند و در زبان كردى آن را ( دوينه ) نامند .